Jezera

Dva osnovna elementa svakog jezera su jezerski basen i voda. Po načinu postanka mogu biti prirodna i veštačka.
Glacijalna jezera leže u cirkovima, tj. u udubljenjima iz kojih su polazili pleistoceni planinski lednici. To su tzv. cirkna jezera. Takva su jezera na planinama čiji su grebeni u pleistocenu bili iznad donje klimatske snežne granice, te su na njima postojali manji ili veći lednici. U Srbiji ih ima na Šar planini.
Rečna jezera predstavljaju delove napuštenih rečnih korita. Postaju fluvijalnom erozijom u većim proširenjima rečnog korita; to su tzv. protočna jezera. Mnogo češća od njih su jezera u odsečenim rečnim meandrima – to su poznate mrtvaje, kojih ima oko svih reka sa malim padovima nivoa vode i same aluvijalne ravni. U Srbiji se takva jezera oko Drine nazivaju "drinjače", oko Morave "moravišta"...dok su oko donjeg toka Dunava poznata pod nazivom "balte". Najpoznatija mrtvaja u Srbiji je Obedska bara u dolini Save, zapadno od Obrenovca, dužine 13,5 km. Rečnih jezera ima oko svih većih ravničarskih reka – oko Dunava, Tise, Save, Velike Morave. Kod većine ovih jezera voda se obnavlja za vreme izlivanja reka. U jezerima, u kojima se voda ne obnavlja, ona je poluslana i lekovita. Takvo je jezero Rusanda kod Melenaca. Mnoga rečna jezera pretvorila su se vremenom u močvare obrasle barskim biljem. Među jezerima i barama pored Tise najpoznatija je Carska bara, blizu Perleza, kod ušćaBegeja u Tisu. Ova bara je stecište ptica močvarica i priznato lovište. Pored Tise su i jezera Okanj, Belo jezero, koje je iskorišćeno za ribnjake Ečke, Čenćansko jezero kod Čente i Alibunarski rit.
Eolska jezera leže u udubljenjima ili u utoleglicama između dina nastalim radom vetrova. U blizini Subotice ima osam eolskih jezera, koja su većinom zbog zarašćivanja barskom vegetacijom pretvorena u močvare. Najveće jezero u Vojvodini je Palić. Ono je nastalo izduvavanjem peska i lesa i stvaranjem jednog ulegnuća koje se ispunilo vodom. Između jezera i Tise prokopan je kanal kojim se stalno obnavlja ustajala jezerska voda. Obale jezera su peskovite i u nekim delovima pokrivene lekovitim blatom.
Veštačka jezera se stvaraju pri izgradnji hidroelektrana, regulaciji reka i slivova, radi snabdevanja gradova i fabrika vodom, navodnjavanja polja, za veštačke ribnjake...Privredni značaj veštačkih jezera je višestruk. Tako, veštačka jezera koja se stvaraju pri regulaciji rečnih slivova zadržavaju velike količine vode u periodu topljenja snega i posle jakih kiša, regulišu ravnomerno oticanje vode i sprečavaju poplave. Ali, ona se koriste i za navodnjavanje polja, za snabdevanje fabrika i naselja vodom, pored njih se podižu turistički objekti ... Od mnogobrojnih veštačkih jezera, najveća su: Đerdapsko (253 km²), Vlasinsko (16 km²), Perućačko ( u dolini Drine, 12,4 km²), Gazivode (u dolini Ibra, 12 km²), Zvorničko (8 km²), Zlatarsko (na Uvcu)...