Prirodne lepote Banje Manifestacije O sajtu Versko nasleđe Kulturno-istorijski spomenici Znamenite ličnosti Jezera Početna

Pretraga
Prirodne lepote
Prirodne lepote Srbije
Nacionalni parkovi Srbije
Parkovi prirode
Predeli izuzetnih odlika
Spomenici prirode
Rezervati prirode
Prirodne retkosti
 
 

 

 

 

 

 

Jezera

 



Dva osnovna elementa svakog jezera su jezerski basen i voda. Po načinu postanka mogu biti prirodna i veštačka.
Glacijalna jezera leže u cirkovima, tj. u udubljenjima iz kojih su polazili pleistoceni planinski lednici. To su tzv. cirkna jezera. Takva su jezera na planinama čiji su grebeni u pleistocenu bili iznad donje klimatske snežne granice, te su na njima postojali manji ili veći lednici. U Srbiji ih ima na Šar planini.
Rečna jezera predstavljaju delove napuštenih rečnih korita. Postaju fluvijalnom erozijom u većim proširenjima rečnog korita; to su tzv. protočna jezera. Mnogo češća od njih su jezera u odsečenim rečnim meandrima – to su poznate mrtvaje, kojih ima oko svih reka sa malim padovima nivoa vode i same aluvijalne ravni. U Srbiji se takva jezera oko Drine nazivaju "drinjače", oko Morave "moravišta"...dok su oko donjeg toka Dunava poznata pod nazivom "balte". Najpoznatija mrtvaja u Srbiji je Obedska bara u dolini Save, zapadno od Obrenovca, dužine 13,5 km. Rečnih jezera ima oko svih većih ravničarskih reka – oko Dunava, Tise, Save, Velike Morave. Kod većine ovih jezera voda se obnavlja za vreme izlivanja reka. U jezerima, u kojima se voda ne obnavlja, ona je poluslana i lekovita. Takvo je jezero Rusanda kod Melenaca. Mnoga rečna jezera pretvorila su se vremenom u močvare obrasle barskim biljem. Među jezerima i barama pored Tise najpoznatija je Carska bara, blizu Perleza, kod ušćaBegeja u Tisu. Ova bara je stecište ptica močvarica i priznato lovište. Pored Tise su i jezera Okanj, Belo jezero, koje je iskorišćeno za ribnjake Ečke, Čenćansko jezero kod Čente i Alibunarski rit.
Eolska jezera leže u udubljenjima ili u utoleglicama između dina nastalim radom vetrova. U blizini Subotice ima osam eolskih jezera, koja su većinom zbog zarašćivanja barskom vegetacijom pretvorena u močvare. Najveće jezero u Vojvodini je Palić. Ono je nastalo izduvavanjem peska i lesa i stvaranjem jednog ulegnuća koje se ispunilo vodom. Između jezera i Tise prokopan je kanal kojim se stalno obnavlja ustajala jezerska voda. Obale jezera su peskovite i u nekim delovima pokrivene lekovitim blatom.
Veštačka jezera se stvaraju pri izgradnji hidroelektrana, regulaciji reka i slivova, radi snabdevanja gradova i fabrika vodom, navodnjavanja polja, za veštačke ribnjake...Privredni značaj veštačkih jezera je višestruk. Tako, veštačka jezera koja se stvaraju pri regulaciji rečnih slivova zadržavaju velike količine vode u periodu topljenja snega i posle jakih kiša, regulišu ravnomerno oticanje vode i sprečavaju poplave. Ali, ona se koriste i za navodnjavanje polja, za snabdevanje fabrika i naselja vodom, pored njih se podižu turistički objekti ... Od mnogobrojnih veštačkih jezera, najveća su: Đerdapsko (253 km˛), Vlasinsko (16 km˛), Perućačko ( u dolini Drine, 12,4 km˛), Gazivode (u dolini Ibra, 12 km˛), Zvorničko (8 km˛), Zlatarsko (na Uvcu)...

 

 

..