Prirodne lepote Banje Manifestacije O sajtu Versko nasleđe Kulturno-istorijski spomenici Znamenite ličnosti Jezera Početna

Pretraga
Prirodne lepote
Prirodne lepote Srbije
Nacionalni parkovi Srbije
Parkovi prirode
Predeli izuzetnih odlika
Spomenici prirode
Rezervati prirode
Prirodne retkosti
 
 

 

 

 

 

 

Priroda Srbije

 



Teritorija Srbije zauzima severno-centralni položaj na Balkanskom poluostrvu. Pružajući se južno od Save i Dunava, balkanska Srbija se završava dugačkim i skoro meridijalno pruženim masivom Šar-planine, a na jugoistoku visokim Prokletijama i njihovim ograncima. Njene istočne granice čine planine karpatsko-balkanskog i rodopskog sistema,a zapadne reka Drina sa istočnim Dinaridima (planine Tara, Ozren, Giljeva, Pešterska visoravan). Osim balkanskog kopna, teritorija Srbije obuhvata i jugoistočni deo Panonske nizije u Vojvodini. Na taj način ona je podeljena na dve jasne geografske i orografske celine, ravničarki deo Panonske nizije i planinsko-kotlinski deo balkanskog kopna, koje su iako razvojene Savom i Dunavom, međusobno postepeno povezane nizijsko-brdskom peripanonskom Srbijom.
Na teritoriji Srbije u najopštijim orografskim i geografskim crtama, kao što je rečeno, može se razlikovati nekoliko celina: ravničarski delovi Panonske nizije u Vojvodini, brdski i ravničarski regioni peripanonske Srbije (Posavina, Podrinje, Šumadija, Pomoravlje, Stig i Braničevo) i planinsko-kotlinski region u okviru karpatsko-balkanskog, rodopskog, šarsko-pindskog i dinarskog planinskog sistema. Ove osnovne geografske, ali istovremeno i ekološke i predeone celine, odredile su karakter flore i faune Srbije i međusobne razlike u biljnom i životinjskom svetu koji su rasprostranjeni u ovim makroregijama Srbije.
Teritorija Srbije, kao i čitavo Balkansko poluostrvo, odlikuje se izvanrednim bogatstvom i raznovrsnošću živog sveta koji ovo područje svrstava u jedan od najznačajnijih centara biodiverziteta ne samo u Evropi, već i u čitavom zapadnom Holarktiku. Izvanredni genetički, specijski i ekosistemski diverzitet naše zemlje proizilazi iz nekoliko fundamentalnih činjenica. Na prvom mestu je specifičan geografski položaj Srbije koji omogićava različite biogeografske uticaje i njihovo međusobno preklapanje, kao i raznovrsnost klimatskih, orografskih, geoloških, pedoloških i hidroloških činioca koji svi zajedno, u kompleksu, uslovljavaju osobeni floristički, faunistički i ekosistemski sastav i strukturu. Naravno, današnje stanje i struktura živog sveta i prirode u celini, rezultat je, u velikoj meri i složenih istorijskih procesa kroz koje je prošao ovaj deo Evrope od Tercijara, preko Ledenih doba, do danas. Naime, veliko prisustvo endemičnih i reliktnih predstavnika flore i faune nedvosmisleno ukazuje da je Balkansko poluostrvo bilo jedan od najznačajnijih refugijalnih prostora na čitavom Evropskom podkontinentu.
Na relativno malom prostoru Srbije, od Vojvodine odnosno Panonske nizije na severu, preko brdskih, planinskih i visokoplaninskih područja, pa sve do submediteranskih područja na jugu, smenjuju se gotovo svi kopneni zonobiomi Evrope, počev od tundre i tajge, preko stepa, listopadnih šuma srednje Evrope, sve do submediteranskih šuma i šibljaka tipa pseudomakije.
Drugim rečima, shodno horizontalnoj distribuciji bioma u Evropi na teritoriji Srbije su prisutna tri bioma: submediteranski (kao deo mediteranskog), srednjeevropski i pontsko-južnosibirski, dok je, zahvaljujući visinskom zoniranju ekosistema na planinama prisutni u većoj ili manjoj meri elementi borealnog, srednjeevropskog planinskog (uključujući arktičko-alpijske) i južnoevropskog planinskog bioma.
Osim toga, u okviru osnovnih zonobioma i njihovih prelaznih zona (ekotona) zastupljen je izvanredno veliki broj azonalnih i intrazonalnih tipova ekosistema što još više usložnjava ekološku i biogeografsku sliku živog sveta naše zemlje. Pored toga, vodeni ekositemi, koji su neposredno i posredno povezani sa kopnenim, odlikuju se, takođe, velikom raznovrsnošću počev od močvarnih, barskih i ritskih, pa sve do jezerskih i rečnih.


 

 

..Flora Srbije
..Fauna Srbije
..Kategorije i pregled zaštićenih objekata prirode u Srbiji